Монгол хэлэнд анхны галиг үсгийг Чойжи-Одсэрээс өмнө Пагва лам зохиожээ. Түүний санаачилсан дөрвөлжин үсэг нь гагц монгол хэлний төдийгүй олон хэлний дундын галиг үсэг байсан юм. Үй олон үндэстнийг нэгтгэсэн Их Монгол улсад нэгдсэн галиг хэрэгтэй байснаас энэтхэг-төвд үсгийн зарчмаар нийтлэг галиг зохиосон нь энэ аж. Үүнийг дөрвөлжин үсэг гэдэг ч олон улсын тогтсон нэршлээр “пагва бичиг” гэнэ. Өөр өөр хэлтнүүд байтугай ханзаар буюу дүрс үсгээр бичдэг хятадууд хүртэл нэг утгыг өөр өөр ханзаар дураараа тэмдэглэчихдэг байсан учир бичиг захидалд нөгөөдөх нь ойлгомжгүй, эсвэл өөр утга агуулдаг бэрхшээл их гардаг байсан гэнэ. Энэ нь үлгэрлэвээс өнөөдөр дэлхий нийтээр дундаа латин гэсэн нэг галиг үсэгтэй болсонтой ижил юм. Бүр тодорхой хэлбэл компютэрийн юникод гэсэн үг. Солонгос хэлээр дөрвөлжин үсгээр бичсэн олон захидал өнөөдөр ч олдсоор. Судлаачдын нотолж буйгаар Сэчон хааны захиалгаар зохиогдсон өнөөгийн солонгос бичиг нь чухам дөрвөлжин үсгээс санаа авсан гэх.

From the moment of joining the USSR, Tuva was considered the poorest region of Russia. According to 2017 statistics, more than 40% of the population is below the poverty line. Child poverty is at an all-time high in the country. The number of children in the structure of the population is about 35%, and most families live on welfare due to lack of work. Unemployment is 20%. The share of Tuva in the Russian economy: Industry-0.0%, Agriculture 0.2%, Trade 0.1%, Investments 0.0%. In the Russian Federation, it ranks 81st in terms of investment risk, 81st in terms of investment potential, there is practically no housing construction in Tuva, and the level of corruption and crime is one of the highest in the Russian Federation[xlii] The level of childbearing and childbearing with relatives is very high.

Ямар ч юмыг муудаж байгаа, ухарч байгаа, сөнөж мөхөж байгаагаар тайлбарлан араас нь гашуудах явдал ихэд моодонд орж дээ.

Микрофон барьсан сурвалжлагч өнөөгийн шинжлэх ухааны хамгийн нарийн салбар болох генийн инжинер зүйн асуудлаар мэргэжлийн хүмүүстэй маргалдан бараг ялангаа алдаж буй нь манай орны боловсролын төвшин ихэд дээшээ гарсны нэгээхэн илрэл юм.

Величайшее наследие, которое монголы передали России, — это русская государственная система,возможно и мировой имиж русской нации.

Олимпын аваргатай боллоо, бид! Олимпоос бараг мянгаад аварга төрүүлсэн америкчуудын хажууд юу ч биш л дээ. Гэхдээ бид жижиг үндэстэн, бидэндээ энэ бол америкийн мянган алтаас илүү нандин эрдэнэ.