Шаардлагатай хөрөнгө, мөнгө босгох ажлыг юуны өмнө орон нутагт иргэд, аж ахуйн нэгжээс хураан авч буй татвар, төсвийн бусад орлогын наад зах нь гуравны нэгийг, тодорхой татварын талаас илүүг иргэдийнх нь мэдэлд үлдээх шаардлагатай болоод байна.

Энэ чуулганд гадаадын 500 төлөөлөгч оролцсоны гуравны нэг нь РиоТинто групптэй холбоотой ажээ. Оюутолгой төслийн хөрөнгө оруулагч, 150 жилийн түүхтэй, зах зээлийн үнэлгээ нь 100 тэрбум доллар, 55 мянган ажиллагсадтай, дэлхийн хоёр дахь том уул уурхайн компанийн ТУЗ-ын бүх гишүүд, гүйцэтгэх удирдлагын баг ирэв. Мөн тус группын хувьцаа эзэмшигчид, 35 улсад төслүүдийг нь санхүүжүүлдэг банк санхүүгийн тэргүүлэх 45 байгууллагын болон, олон улсын хэвлэл мэдээллийн томоохон төлөөлөл оролцов.

Жижиг бутархай, ядуу тосгонуудаас бүрдэж, сувд түүх, загас агнуур, хасарваань ургуулах, тэмээ үржүүлэх болон худалдаа арилжаанаас хамааралтай байсан энэ нутагт 1950-аад онд газрын тос олдож, төдөлгүй дэд бүтэц байгуулж, өндөр хурдтай хөгжиж эхэлжээ. 1971 онд Их Британиас тусгаар тогтнож, долоон эмират нэгдэж, Шейх Заид бин Султан Аль Нахъяны удирдлага дор ажиллаж эхлэв. 1981 онд Персийн булангийн хамтын ажиллагааны зөвлөл (GCC) байгуулагдахад АНЭУ нэгдэж, бүс нутгийн хамтын ажиллагаа, тогтвортой байдлыг хангахад оролцож иржээ. 1990-ээд оноос эхлэн аялал жуулчлал, худалдаа, санхүүгийн салбарыг хөгжүүлж эхэлсэн. Аялал жуулчлал, үндсэн хөрөнгө, санхүүгийн төвлөрөл, үсрэнгүй хөгжлийн тод жишээ бол өнөөгийн Дубай хот.

АНУ-д орон сууцны зээлийн хэт хөөсрөлөөс улбаалж Лэймон Бродерс банк дампуурснаас хоёр долоо хоногийн дараа, 2008 оны 9-р сарын 29-ний шөнө дөлөөр Ирландын том банкуудын эзэд Засгийн газрынхаа гишүүдтэй яаралтай уулзав.

Харин Монголын ардчилал буюу нийтийн засаглал маань өнөөдөр авлигад идэгдэн, “швейцари бяслаг” шиг том жижиг олон нүхтэй болчихоод байна. Энэ нүхийг шахаж багасгах, арилгаж болдог цорын ганц хэрэгсэл бол ХМХ юм.

Уул уурхай бол Монгол улсын амин чухал салбар.