Монгол ёсноос ангид, анх удаа арагшаа харсан үүдтэй барьсан томоохон байгууламж болох Төрийн ордон монголчуудын “арын хаалга”-ны билэгдэл болжээ. Арын хаалгаар ордог болох, тусгай хангамжид орохыг хүсэх сэхээтнүүдэд хувь хүний үзэл бодол, бүр нэр төр ч падлийгүй цаг үе байлаа. Тэр хандлага өдгөө ч үргэлжилсээр.

Цаасан мөнгө нь эдүгээ цагт гүйлгээний зориулалтаа улам бүр алдаж, улс орнуудын түүх, соёлоо сурталчилах хэрэглүүр болж хувирч байна. Сүүлийн үед шинэчлэгдэн хэвлэгдэж буй мөнгөн дэвсгэртүүдийн хандлага ч үүнийг гэрчилнэ. Монгол Улс маань ч бас алдарт зохиолч, соён гэгээрүүлэгчдийнхээ гэгээн дүрийг мөнгөн дэвсгэрт дээрээ залах цаг болжээ. Миний санахаар орчин цагийн монгол утга зохиолын хэлийг хөгжин төлөвшихөд гол нөлөө үзүүлж, цаг төрийн хэрэгт хүчээ өргөсөн Дашдоржийн Нацагдоржийн дүрийг аль нэг мөнгөн дэвсгэрт дээр залахад буруудах зүйлгүй мэт.

Шидэт реалист зохиолчийн цэвэр реалист эргэцүүлэл

УДЭТ-ийн тайзнаа тавигдаж буй Нобелийн шагналт зохиолч Харольд Пинтерийн "The LOVER" жүжгийн тухай нийтлэл.

Оросын их зохиолч Ф.М Достоевскийн мэндэлсний 200 жилийн ой энэ онд тохиож байна. Агуу зохиолчийн мэндэлсэн ойг дэлхийн даяар тэмдэглэхээр ЮНЕСКО зарласан билээ. Энэ хүрээнд Монгол Улсад Ф.М Достоевскийн алдарт "Гэм зэм" романыг жүжиг болгон тайзнаа тавихаар РЦНК-ийн дэргэдэх Орфей театр бэлтгэл ажилдаа ороод байна. 1960-аад оны төгсгөлөөс эхлэн орчуулгын эмнэг моринд эмээл тохсон Ц.Гомбосүрэн гуай бол Ф.М Достоевскийг монгол хэлнээ буулгасан гол орчуулагч билээ. Ц.Гомбосүрэн Ф.М Достоевскийн "Агуу тавал" гэгдэх таван романыг монгол хэлнээ орчуулаад байна. Бид энэхүү хөөрөлдөөнөөрөө Ц.Гомбосүрэн гуайн номын үйлс болоод, орчуулах эрдмийн зах зухаас уншигч танаа сөхөн харуулахыг хичээлээ.

“RAN” (Самуун) бол Күросавагийн уран бүтээлийн “Гуравдугаар үе”-ийн (1965-1985) сүүлчийн кино байсан. Энэ үед агуу найруулагчийн уран бүтээл уналтад орж, бүтээлдээ санхүүжилт олох бэрх болсны сацуу, нэгэнтээ амиа хорлох оролдлого ч хийсэн удаатай. Тийм ч учраас хилийн чанадаас төсвөө босгохоос өөр аргагүйд хүрч Япон, Францын кино компаниудын хамтрал дээр бүтээл өндийжээ. Киноны ерөнхий нэр, дуудлага болгон ашигласан “Ran” гэдэг үгийг цогцоор авч харвал “эмх замбараагүй байдал”, “бослого” гээд янз бүрээр орчуулж болно. Эсвэл бүр “үймэрсэн”, “будилсан” гэсэн утга ч бас агуулагдаж буй.