Монголын дипломатын түүхэнд алтан мөр нь үлдсэн гурван эрхмийн мэндэлсний 100 жилийн ойг 2015 онд ёслол төгөлдөр тэмдэглэж билээ. Тэд бол Б.Жаргалсайхан, Л.Тойв, Д.Цэвэгмид нар байв. Тэд тухайн цагийн төр-засгийн ажлын шаардлага, албан үүргийн дагуу НҮБ-д Монгол Улсаа элсүүлэх, элсүүлсний дараах шинэхэн гишүүн орны үүрэх ачааг нугалалцахад түүхэн үүрэг гүйцэтгэсэн эрхмүүд юм. Тэр гурвын ойг тэмдэглэх хурлуудад илтгэл тавьж, мөн тэдний тухай “Төрийн захиргаа” сэтгүүлд тусгай булан хөтөлж, 2020, 2022 онд ном хэвлүүлж байсны хувьд НҮБ-д зочлох хүсэл надад төрсөн юм. Ингээд НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 70 дугаар тэмдэглэлт чуулганд нь албан ёсоор очиж оролцох завшаан тохиосноо дор хуваалцъя.

Бүх хүн л Сингапур бол 1 буюу 2-рт ордог арлын орон, хамгийн сайн өрсөлдөх чадвартай улс гэх мэтээр бичсэнийг уншаад байна. Нэг буюу 2-рт ордог далайн боомт буюу нисэх буудалтай. Нэг буюу 2-р зэргийн агаарын тээвэртэй гэх мэт. Зарим нөхөд хэт шургуу ажиллаж, сэтгэл санааны дарамтад орлоо хэмээн гомдоллож биднийг зэмлэдэг. Тэгвэл 3,4,5-р байранд очъё л доо. Энэ хамаатай гэж үү? Миний хариулт бол тийм ээ, энэ хамаатай гэж хэлнэ. Бид өрсөлдөх чадвараараа дээд зэрэгт байхгүй л бол ер нь бидэнд далайн боомт байгаад яах юм бэ? Эсвэл нисэх буудал, агаарын тээвэр байгаад яах юм бэ?

2023.09.18-19-нд НҮБ-д Тогтвортой хөгжлийн дэлхийн дээд хэмжээний уулзалт явагдав. Түүнд оролцох хувь тохиов. Тэр тухай эх орон руугаа татаж авчран хэдэн зүйл тэрлэснээ 2023 оны өдий үед уншигчдадаа хүргэсэн. Түүнийгээ дахин буулгая. Үндсэн санаа ба сэдвийн ач холбогдол бүр ч үнэд орсон гэж үзлээ.“Чилийсэн 7 жил” нь хатуу үүрэг биелүүлэх “чилийсэн 5 жил”-ийн босгоны өмнө ирлээ шүү. Хүлцэн уншина уу.

АНУ ба Өрнөдийн тулгаад буй дэлхийн дэг явцгүй болсон, бодит биш, либерал консерватив дэлхийн дэгийг сөрөх өөр дэгийг Хятад, Орос хоёр дэмжиж байна хэмээн хятад эрдэмтэн үзжээ. Хоёр орны харилцаан дахь эдийн засгийн потенциал Хятадын хувьд нэн чухал.

Монголчууд гэж ийм нэг жижиг атлаа бас аугаа үндсэнтэн байдаг юм байна, тэд маш чадварлаг, маш хичээнгүй, маш хэрсүү, эрүүл чийрэг улс хэмээн үнэлэхийг хоёр чихээрээ сонсож сууна гэдэг сэтгэл огшоосон хэрэг шүү дээ. Ялангуяа Иракт хамтран алба хашсан НАТО-гийн офицер польш хурандаа бүр бахархалтайгаар яриад байсан гээч. Энүүхэндээ гэж хэлэхэд Монгол-Польшийн орчин цагийн бат бэх харилцааны нэг үндэс нь Иракт хамтран энхийг сахиулж байсан тэр түүх байсан юм биш үү? Аззаяа гэх тэр түрүүч түүхэн гавьяатай шүү.

ЗСБНХУ оршин тогтнож байх үед Төв Азийн бүс нутаг нь хоёр их гүрэн-Зөвлөлт Холбоот Улс, БНХАУ-ын хилээр зааглагддаг байжээ. Хилийн бүсэд итгэлцлийг (цэрэггүй, айх аюулгүй) бэхжүүлэх асуудал бүр ЗСБНХУ-ын үеээс эхлэн Зөвлөлт-Хятадын хооронд хурцаар тавигдаж ирсэн байна.