Сонгууль болон сонгуулиас үүдсэн үймээн самуунаас болоод Монгол орны нийгэм улс төрийн байдал хүнд гацаанд орлоо.

Шинжлэх ухааны хялбаршуулсан бүтээл нь танин мэдэхүйн асар их ач холбогдолтой.

1990 онд Монгол Улс аймаар их газрын тостойгоо олж мэдлээ.

“Капитализмын бус хөгжлийн замнал”, “Капиталзмыг алгасав”, “Социализм байгуулсан Монгол орон”, “Социализмын материал техникийн баазыг 1980 онд байгуулж дуусна”, “Коммунист хүмүүжил”, “Коммунист нийгэмд хүн чадлаараа ажиллаж, хүссэнээрээ авна”, “Коммунист нийгэмд дэвшин ороход төр устана”... гэх мэт замнал ба мөрөөдлөөр монголчуудын хүний гурван үе дараалан албадлагаар хүмүүжин боловсорсорчээ. Тогтолцооны хувьд капиталист нийгэмд шилжээд гуч гаруй жил өнгөрсөн авч Монголын нийгмийн иргэдийн олонхийн ойлголт ухамсар нь хоцрогдсон, төөрөлдсөн, будилсан, гомдож гутарсан, эсэргүүцсэн, зарим нь бүр үзэн ядсан, дайсагнасан хэвээр. Урьдын тогтолцоо эдийн засгийн гэхээсээ үзэл суртлын албадлагын хамтралч нийгэм байлаа. Үнэндээ социалист, марксист гэхээсээ марксизм-ленинизм гэж албан ёсоор нэрэлсэн, жинхэнэдээ ленинист, сталинист хүчирхийллийн тогтолцоо байсан юм.

Маргааш нь хэлэлцээрт гарын үсэг зурсан Бат-Үүл, Хөвсгөлийн өлсгөлөнг зогсоосон Зориг нарыг доктор Нэргүй урвагчаар зарлав. Тэрээр “Монголын жинхэнэ ардчилсан холбоо” гэдгийг байгуулсанд Жаргалсайхан тэргүүтэй хэсэг ардчилагчид дагалдсан юм. Гэвч удаан насалсангүй. Монголын ардчилсан холбоо үүнээс хойш ленинист хүчирхийллийн онолын баримжаанаасаа эгнэгт саллав.

Нөгөө талаас Хубилай нь зөвхөн Хятадын хаан байсан төдий биш. 1206 онд байгуулагдсан Их Монгол улс жинхэнэ утгаараа Хубилайг үхснээр дуусгавар болсон юм. Хубилайгаас хойш л дэлхийг эзэгнэж байсан Чингисийн удмынхан таран бутарч биенээсээ үл хамаарсан, тэр байтугай дайсагнасан тус тусын төрүүд болон хуваагдсан. Хубилай бол Их Монгол улсын сүүлчийн хаан. Юань бол тэр том гүрний Хубилайн өөртөө өмчилж авсан нэг л хэсэг нь байлаа. Алтан Орд, Ил Хаад, Чагадайн улс зэрэг нь бүгд Хубилайг хүлээн зөвшөөрдөг, татвар өргөл барьцаа өгөх буюу хураалгадаг байв. Хубилай үнэн хэрэгтээ Номхон далайгаас Адриатын тэнгис хүртлэх уудам дэлхийг захирч байсан хамгийн дээд эзэн нь байлаа. Үүнээс болоод Хятад улсын хил хязгаар Адриатын тэнгис хүртэл үргэлжилж байсан гэж хэн ч хэлдэггүй, тэгэж боддог ч үгүй. Өвлөх, залгамжлах логикийн нөгөө тал энэ байна