Крах Российской империи в 1918 г. и распад Советского Союза в 1991 г. являются следствием своевременной адаптации к идеологическим изменениям и социально-политическим реформам происходящих во всем мире. Значит, никто кроме самих себя, русских, не виноват. Тем не менее, Россия продолжает винить в крахе СССР других. Хотя никто не предсказал это, после стало принято считать, что конец был закономерным процессом. Кроме самих россиян.

Энэ онд миний хэвлүүлсэн сонин хэвлэл сайтуудад (“Өдрийн сонин”, Sonin.mn, LinkedIn гэх мэт…) “Цөмийн эрчим хүч, цөмийн техник технологийн Монголд тулгамдсан зарим асуудлууд ба Монгол улсын үндэсний эрх ашиг” нийтлэлд тавигдсан зарим асуудлуудыг үргэлжлүүлэн тайлбарлаж таниулах зорилгоор энэ нийтлэлийг бичлээ. Олон Улсын Атомын Энергийн Агентлагm Цөмийн зэвсэг үл дэлгэрүүлэх хяналтын НҮБ-ын Байцаагч 30 жил ажилласан, Физик-Математикийн ухааны доктор Балчин овогтой Чимэдбазарын Жаргал

Сайн дурынхан. Өдгөө шинжлэх ухаан төрөлжин хэдэн арван мянгад хүрсэн ба тодорхой нээлтэнд хүрэх явдал нь хэдэн мянган эрдэмтдийн хамтын чармайлтын үр дүн болжээ. Нобелийн нэг шагналтны ард түүнийг энэ амжилтанд хүргэсэн 40 мянган эрдэмтэн зогсож байдаг гэсэн тооцоо бий. Иймээс Архимед шиг усанд орж байснаа гэнэт “эврика” гэж орилон гүйх шалтаг өнөөдөр олдохоо больжээ.

Миний өвөг эцэг (эхийн эцэг) Ганибадын Гэлэгдорж гэж хүн байжээ.

“Капитализмын бус хөгжлийн замнал”, “Капиталзмыг алгасав”, “Социализм байгуулсан Монгол орон”, “Социализмын материал техникийн баазыг 1980 онд байгуулж дуусна”, “Коммунист хүмүүжил”, “Коммунист нийгэмд хүн чадлаараа ажиллаж, хүссэнээрээ авна”, “Коммунист нийгэмд дэвшин ороход төр устана”... гэх мэт замнал ба мөрөөдлөөр монголчуудын хүний гурван үе дараалан албадлагаар хүмүүжин боловсорсорчээ. Тогтолцооны хувьд капиталист нийгэмд шилжээд гуч гаруй жил өнгөрсөн авч Монголын нийгмийн иргэдийн олонхийн ойлголт ухамсар нь хоцрогдсон, төөрөлдсөн, будилсан, гомдож гутарсан, эсэргүүцсэн, зарим нь бүр үзэн ядсан, дайсагнасан хэвээр. Урьдын тогтолцоо эдийн засгийн гэхээсээ үзэл суртлын албадлагын хамтралч нийгэм байлаа. Үнэндээ социалист, марксист гэхээсээ марксизм-ленинизм гэж албан ёсоор нэрэлсэн, жинхэнэдээ ленинист, сталинист хүчирхийллийн тогтолцоо байсан юм.

Олон улсын жишгээр зөвхөн тэмдэгт орлуулж байгаа учир энэ нь ямар ч хэл шинжлэлийн асуудал огт биш. Илүүтэй компютэр технологийнхонд хамаатай. Мэдээж нийтээр дагах хүчин төгөлдөр болохын тулд Засгийн газар батлах ёстой юм. Анх компютэрийн үсгийн код шаардлагатай болоход лав 10 гаруйй хоорондоо үл зохицох кодууд бий болсон билээ. Үүнийг 1996 онд Засгийн газрын тогтоолоор Оргилтек кодыг албан болгосноор асуудлын нэг мөр цэгцэлсэн юм. Монгол кирил бичигт таарсан латин галигтай болно гэдэг нь ердөө л үүнтэй төстэй. Латин галиг хэрэглэснээр монгол хэл латин үсэгт шилжиж буй хэрэг огт бус. Орчин үеийн техникийн шаардлагад л зохицож буй хэрэг ба энэ нь нэгэнт ахуйд өргөн хэрэглэж байгаа явдлыг нэг мөр болгоход л чиглэж байгаа юм.